Tuổi thiếu niên (khoảng 12 – 18 tuổi) là giai đoạn chuyển tiếp đầy biến động, đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ về thể chất, tinh thần và xã hội của con người. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển này là khủng hoảng tuổi thiếu niên, một hiện tượng tâm lý phổ biến với nhiều cảm xúc tiêu cực và thách thức. Cùng chúng tôi tìm hiểu các nguyên nhân và biểu hiện của khủng hoảng tâm lý của trẻ ở độ tuổi này trong bài viết dưới đây nhé.
Dấu hiệu của khủng hoảng tâm lý tuổi thiếu niên
Khủng hoảng tâm lý tuổi thiếu niên là vấn đề thường gặp hiện nay
Vậy đâu là những dấu hiệu của khủng hoảng tâm lý tuổi thiếu niên? Các bậc phụ huynh cần quan tâm và chú ý con em của mình nhiều hơn khi trẻ có những biểu hiện sau đây:
Tâm trạng thất thường
Đây có lẽ là một trong những dấu hiệu ban đầu cho thấy trẻ đang ở trong tình trạng khủng hoảng tâm lý. Trẻ thường hay cáu kính, chán nản, buồn bã hoặc bùng nổ cảm xúc. Chúng có thể thay đổi cảm xúc 180 độ, từ đang vui vẻ sang nóng giận chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.
Trẻ sẽ dễ bị lo lắng, bồn chồn, hay suy nghĩ tiêu cực, thậm chí có thể dẫn đến các rối loạn lo âu. Đôi khi chúng trở nên dễ bực bội, cáu kỉnh, hay nổi nóng ngay cả đối với những chuyện nhỏ nhặt nhất.
Xem thêm:
+ Tuổi Vị Thành Niên Có Những Thay Đổi Về Tâm Lý Tình Cảm Như Thế Nào?
+ Tâm Lý Lứa Tuổi Thanh Thiếu Niên Mà Bạn Nên Biết
Khủng hoảng tâm lý tuổi dậy thì dẫn tới thay đổi hành vi
Biểu hiện của khủng hoảng tâm lý diễn biến nặng hơn dẫn đến thay đổi hành vi ở trẻ. Chẳng hạn như: Thu mình, chống đối, học tập sa sút, hoặc có hành vi nguy hiểm ảnh hưởng tới sức khoẻ và tính mạng của bản thân…
Một số ví dụ về thay đổi hành vi trong giới trẻ như: đua xe mô tô, xe máy trái pháp luật, quan hệ tình dục không an toàn, không sử dụng các biện pháp tránh thai như bao cao su, sử dụng các chất gây nghiện như ma tuý, thuốc lá, rượu bia, xăm mình, bỏ nhà đi tìm sự tự do cho bản thân…
Mâu thuẫn với gia đình
Một trong những biểu hiện điển hình về khủng hoảng tuổi vị thành niên mà cha mẹ có thể nhận thấy rõ rất ở con mình đó là chúng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn với các thành viên khác trong gia đình. Chúng thường hay bất đồng quan điểm, tranh cãi với ông bà, cha mẹ hoặc anh chị em.
Trẻ trong độ tuổi này thường không thích bị kiểm soát, quản lý quá chặt chẽ. Chúng sẽ cảm thấy gò bó, khó chịu Nhiều trường hợp vì bị cha mẹ quản lý quá đà đã bỏ nhà ra đi để chúng được tự do làm những điều mình thích.
Chán ăn, thèm ăn
Đa số các trẻ là nữ trong độ tuổi vị thành niên thường rất quan tâm về ngoại hình của mình. Những ai có cân nặng cao hơn mức bình thường thì hay tự ti về bản thân, rối loạn lo âu, bị áp lực về vấn đề ngoại hình. Từ đó trẻ có thể chán ăn, ăn không cảm thấy ngon miệng và thường xuyên bỏ bữa.
Ngược lại, có những trường hợp trẻ vị thành niên thèm ăn một cách thái quá. Đó là do chúng ở một mình trong một khoảng thời gian dài, cảm thấy cô đơn và khủng hoảng tâm lý. Ăn thật nhiều thức ăn trong thời gian ngắn như cách để chúng giải toả tâm lý, sau đó dùng thuốc xổ hoặc móc họng để nôn ra thức ăn.
Nguyên nhân của khủng hoảng tâm lý tuổi dậy thì
Problems between generations concept. Teen closed his ears with his hands while her mom yells at her.
Vậy nguồn gốc sâu ra dẫn đến tình trạng này của trẻ là do đâu? Dưới đây là những nguyên nhân khủng hoảng tâm lý tuổi dậy thì mà các bậc làm cha làm mẹ nên biết để khắc phục các vấn đề mà con em mình đang gặp phải:
- Sự thay đổi sinh học: Do quá trình trẻ dậy thì, phát triển thể chất, thay đổi nội tiết tố.
- Phát triển tâm lý: Hình thành bản sắc cá nhân, độc lập, và tự chủ.
- Áp lực học tập: Trẻ đang trong độ tuổi trưởng thành, đứng trước nhiều ngã rẽ quan trọng của cuộc đời. Vì thế chúng sẽ chịu áp lực thi cử, thành tích, và định hướng tương lai.
- Mối quan hệ xã hội: Quan hệ bạn bè, gia đình, và áp lực từ nhóm bạn cũng có ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý của trẻ, chẳng hạn như vấn nạn bạo lực gia đình, bạo lực học đường…
- Tác động từ môi trường: Ảnh hưởng từ truyền thông, mạng xã hội tiêu cực cũng tác động tới tâm lý của trẻ khi còn chưa có quá nhiều khả năng nhận thức.
Cách vượt qua khủng hoảng tuổi vị thành niên
Trẻ vị thành niên khi thiếu sự quan tâm, giáo dục của cha mẹ, thầy cô thường gặp phải tình trạng khủng hoảng tâm lý. Vậy làm sao để giúp trẻ hạn chế và vượt qua khủng hoảng tâm lý tuổi dậy thì? Bạn có thể tham khảo một vài lời khuyên dưới đây:
- Tăng cường giao tiếp: Cha mẹ, thầy cô, và bạn bè cần lắng nghe, thấu hiểu, và chia sẻ với các em.
- Hỗ trợ tâm lý: Cung cấp kiến thức về tâm lý tuổi dậy thì, giúp các em nhận thức và kiểm soát cảm xúc.
- Tạo môi trường tích cực: Khuyến khích các em tham gia hoạt động ngoại khóa, phát triển sở thích, và rèn luyện kỹ năng sống.
- Giải quyết mâu thuẫn: Tìm kiếm giải pháp chung, tránh áp đặt hay chỉ trích các em.
- Tìm kiếm sự giúp đỡ: Liên hệ với chuyên gia tâm lý nếu cần thiết.
Lời kết
Khủng hoảng tuổi thiếu niên là vấn đề quan trọng cần được quan tâm đúng mức. Trẻ vị thành niên khi đối diện với những vấn đề tâm lý tiêu cực này thường bị ảnh hưởng nặng nề tới sức khoẻ bản thân cũng như chất lượng cuộc sống. Cha mẹ, thầy cô, và bạn bè cần đồng hành cùng các em để vượt qua giai đoạn này một cách suôn sẻ.
Trung tâm tham vấn, trị liệu tâm lý Mindful Care
Địa chỉ: Số 4 – Biệt thự 2 – Bắc Linh Đàm – Hoàng Mai – Hà Nội.
Liên hệ: 0983811001 – 0986811100
Nhà tâm lý Vũ Trường Giang (Điện thoại, Zalo: 0986811100)
Website: https://mindfulcare.vn/
